Covid geçirenler dikkat! Oldukça düşük düzeylere iniyor!

Coronavirüs enfeksiyonu, vücudu kalp damar hastalıkları ve kanser şeklinde karmaşık kronik hastalıklardan sakınan ve hücre zarında bulunan “LRP1” adlı müdafa proteini düzeylerinin düşmesine ve vücudun geçici bir süre için de olsa toksik etkilere karşı savunmasız kalmasına niçin oluyor.

İstanbul’un en mühim pandemi merkezlerinden Göztepe Süleyman Yalçın Kent Hastanesi’nde takip edilen 180 hasta üstünde meydana getirilen araştırma, Covid-19 enfeksiyonu geçirenlerin, ileride kalp damar hastalıkları ve kansere yatkınlığının artıp artmadığına da ışık tutacak.

Sıhhat Bakanlığı ve etik kurul onayı ile Covid-19’un kan yağları, kalp ve metabolizma üstünde etkilerini inceleyen araştırma, dünyanın en büyük kalp kongresi olan Amerikan Kalp Derneği’nin (American Heart Association) Kongresi’nde, düzenleme komitesi tarafınca Paul Dudley White International Scholar Ödülü’ne layık görüldü.

Covid geçirenlerde kalp hastalığı ya da kanser yatkınlığı artacak mı?

Emek vermeyi yürüten ekipten Göztepe Süleyman Yalçın Kent Hastanesi Kardiyoloji Kliniği hekimi Prof. Dr. Mehmet Ağırbaşlı, “Hastanemize başvuran 180 hastanın metabolik verilerini izledik. Kovid-19’a yakalanan kişilerde savunma proteini düzeyi çok kısa bir süre içinde ‘şalterler kapanırcasına’ çok düşük düzeylere iniyor. Koruyucu protein disfonksiyonu, kalp hastalıkları ve kanserde hastalık oluşumunda etkisi büyük. Kovid’e yakalanan kişilerin ileride kanser ve kalp hastalıklarına yatkınlığı artacak mı, bu çok önemli bir soru” dedi.

Virüs, oldukça kısa bir süre içinde vücudu savunmasız bırakıyor

Prof. Dr. Ağırbaşlı, “Vücudun metabolik stres anlarında kullandığı belli savunma mekanizmaları var. Bunlar da belli koruyucu proteinler içeriyor. Bu koruyucu proteinleri hastanemizde acile başvuran, servislerde veya yoğun bakımda yatan hastalarda araştırdık. Gördüğümüz şey çok şaşırtıcıydı çünkü Kovid-19, hastalığa yakalanan kişilerde çok kısa bir zaman içinde koruyucu protein düzeylerini düşürerek vücudu savunmasız bırakıyor. Hastalık zemininde gelişen inflamasyon ve sitokin fırtınası, pek çok toksik olabilecek molekülü tabiri caizse başı boş bırakıyor. Hastalık ilerledikçe vücut, savunma mekanizmalarını yeniden oluşturmaya çalışıyor fakat normale dönmüyor” şeklinde konuştu.

“Ağır hastalarda protein düzeyleri tamamen normale dönmüyor”

Koruyucu protein disfonksiyonunun daha evvel de malum bir şey bulunduğunu ve kronik hastalıklarda, bilhassa iki büyük hastalık grubunda (kalp damar hastalıkları ile kanser oluşumunda) oluşumunda kilit rolde bulunduğunu da vurgulayan Prof. Dr. Ağırbaşlı, şu detayları verdi:

* Koruyucu protein disfonksiyonunun bu hastalıkların oluşumunda etkili bulunduğunu biliyoruz.

* Ancak Kovid-19’da şimdiye kadar bu etkiyi gözlemlememiştik. İleride bu hastalarda yine aynı riske maruz kalabilecekleri bir sekel kalıyor mu; dünyada milyonlarca insanı etkilemiş bir hastalıktan bahsediyoruz, bu insanoğlu Kovid’den iyileşseler bile ileride kronik hastalıklara yakalanma riski, bilhassa iki büyük hastalık grubu olan kalp damar hastalıkları ve kansere yakalanma riski, öteki popülasyonlara bakılırsa daha mı yüksek olacak?

* Bunların hepsini ileriki emek harcamalar ortaya koyacak. Koruyucu protein disfonksiyonunu Kovid-19’dan ilkin de biliyorduk.

* İnflamasyon olduğu süre, bu durum süratli bir halde gelişebiliyor. Ancak Kovid-19’da enteresan bir halde, acile müracaat icra eden tüm hastalarda bu durumu gözledik.

* Dolayısıyla bu, Kovid-19’un bir özelliği olabilir. Şu sebeple oldukça acele bir halde vücudun sistemlerini değiştirebiliyor.

* Doğal ki sonrasında vücut bu metabolik stresi anladığı süre müdafa mekanizması olarak koruyucu proteinleri yine devreye sokabilir fakat bizim gördüğümüz kadarıyla, yoğun bakımdaki hastalarda bu protein düzeyleri tamamen normale dönmüyordu.

“LRP molekülü neredeyse yok oluyor”

Prof. Dr. Mehmet Ağırbaşlı şöyleki devam etti:

* Vücudun kendisinin ürettiği, pıhtılaşmaya karşı koruyucu olan proteinler var gene.

* Bunların da Covid-19’da aşağı gittiğini görüyoruz öteki çalışmalardan. Biz, kendi çalışmamızda ise LRP1 diye bir moleküle baktık.

* Bunun ateroskleroz (damar sertliği), inflamasyon ve pek oldukça hastalıkta koruyucu bulunduğunu biliyoruz.

Covid geçiren hastalarda bu molekülün nerede ise yok denecek kadar azaldığını gördük.

* Dünyada bakmış olduğunuzda, neredeyse yarım milyar insan bu hastalığa yakalandı ve iyileşti.

* Bu kadar oldukça insanı etkileyen bir hastalık eğer (kalp, kanser şeklinde) kronik hastalık risklerini artırırsa bu ileride, sıhhat sistemlerinin de baş edemeyeceği düzeyde bir yük getirecektir.

* Hastalığın iyi mi oluştuğunu anlarsınız, tedavi de geliştirebilirsiniz. Mesela iyi kolesterol olarak bildiğimiz molekülün içinde olan en mühim protein Apo A’nın, bileşik formları var.

* Bunlar esasen Covid pandemisinden ilkin sepsis dahil pek oldukça hastalıkta kullanılıyordu.

* Bizim çalışmamızda baktığımız protein olan LRP’nin ise miyokard infarktüs (kalp krizi) ve öteki hastalıklarda koruyucu rolünün olduğu daha evvelden bilinmiş olduğu için de bunların bileşik analogları üretilmeye çalışılıp, insanlarda Faz-2 deneylerine geçilmişti.

“Hastalığın bilinmezi bu kadar çokken korunmak zorundasınız”

Kovid-19’un etkilemediği neredeyse hiçbir sistem olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Ağırbaşlı, hastalık bunca risk yaratıyorken aşının oldukça ender görülen yan etkilerinin tartışma mevzusu edilmesine de değinerek sözlerini şöyleki noktaladı:

* Bilhassa kardiyovasküler sistem, solunum sistemi ve derhal bütün sistemleri etkiliyor. Bu hastalığın uzun tesirleri aleyhinde hiçbir şey bilmiyoruz.

* Hastalığa karşı elimizdeki en iyi koz şu anda önlemek ya da hastalığa asla yakalanmamak. Aşıların ise şu anki etkinlikleri son aşama kuvvetli olmakla beraber yan tesirleri oldukça oldukça ender.

* Aslına bakarsınız tıpta kullandığımız tüm tedavilere bakın, hepsinin yan tesir riski bulunduğunu görürsünüz. Ancak biz, yarar ve ziyanı gözetmek zorundayız.

* Eğer korunmaya çalıştığınız hastalık oldukça tehlikeli bir hastalıksa, bazı yan tesirleri kabul eder, o hastalığa karşı tedbir alırsınız. Aşılar da bu gruba giriyor, kullandığımız tüm tedaviler de bu gruba giriyor

Ağır geçirenlerde bu molekülle ilgili genetik yatkınlık olabilir

180 Covid-19 hastasının incelenmiş olduğu çalışmada, LRP1 protein düzeylerinin erken dönemde üçte bire düştüğünü, ilerleyen dönemde müdafa mekanizmalarıyla toparlamaya başladığını fakat normale dönemediğini yayınlandı.

LRP1 ise kalp damar hastalıkları, diyabet, kanser şeklinde öteki kronik hastalıklarla oldukça ilişkili bir protein.

Coronavirüsün, bu hastalıklardan vücudu sakınan sistemin en mühim enzimlerinden olan ACE2’yi etkisiz hale getirmiş olduğu, öteki koruyucu protein seviyelerinin azalmasının da bu vakayla ilişkili olduğu düşünülüyor.

Türk bilim adamlarının yapmış olduğu bu emek verme ek olarak Kovid-19’u ağır geçiren hastalarda da bu sistemlere ilişik genetik değişimlerin yatkınlık oluşturabildiğini vurguluyor.



Haber Kaynağı

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *